پنج شنبه ٢٣ آذر ١٣٩٦ آشنايي با امارات عربي متحده |فارسي|عربي
 
هنر|صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
>
عنوان
ایران
هتل عباسی - اصفهان
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   


  چاپ        ارسال به دوست

نقش آفريني «نوروز» باستاني در مناسبات فرهنگي

گفت وگو با ابوذر ابراهيمي تركمان، رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي / نقش آفريني «نوروز» باستاني در مناسبات فرهنگي

گفت وگو با ابوذر ابراهيمي تركمان، رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي / نقش آفريني «نوروز» باستاني در مناسبات فرهنگي

مصاحبه کننده : نرگس عاشوری

محل مصاحبه : روزنامه ايران، شماره 6170 به تاريخ 18/12/94، صفحه 8 (فرهنگ)

در تاريخ جهان مناسبت هايي وجود دارد که ملت ها تلاش مي کنند از آن براي نزديکي و تحکيم ارتباط با ساير ملت ها استفاده کنند. جشن فرهنگي نوروز يکي از همين مناسبت ها و مشترکات فرهنگي و تاريخي است که باعث کاهش واگرايي در کشورهاي منطقه شده است. جشن ها را همچنين عموماً نمادي از هويت ملي و ديني هر ملتي مي دانند که به نوعي بيانگر علايق، سليقه ها و تعلقات فرهنگي آن ملت به شمار مي رود. از اين رو معرفي اين آيين اصيل ايراني هر ساله در ايام نزديک به نوروز در دستور کار رايزن هاي فرهنگي کشورمان و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي قرار مي گيرد؛ سازماني که يکي از اهداف اساسي اش معرفي ارزش هاي فرهنگي و آيين هاي سنتي کشورمان است؛ خاصه که رويکرد سنت باستاني نوروز دعوت به دوستي و رفع کدورت در مناسبات اجتماعي است. ابوذر ابراهيمي ترکمان که از دي ماه سال 92 با حکم علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به رياست اين سازمان منصوب شده است مي گويد در برنامه هايي که به همين مناسبت توسط رايزن فرهنگي کشورمان در کشورهاي مختلف برگزار مي شود تلاش مي شود تا ارزش هاي دروني اين جشن که به نوعي نمادي از بازگشت دوباره آدمي به خويشتن روشن انساني است به زباني جهاني به مردمان بيرون از جهان ايراني تفهيم شود. با نزديک شدن به ايام نوروز با او درباره نقش آفريني «نوروز» باستاني در مناسبات فرهنگي به گفت وگو نشسته ايم که در ادامه مي خوانيد:

چند سالي است که برنامه هاي نوروزي به صورت ويژه مورد توجه رايزن هاي فرهنگي ايران در ساير کشورها قرار گرفته است در ابتدا بفرماييد که به اعتقاد شما اساساً معرفي سنت نوروز و تبيين پيام هاي اين آيين باستاني چه ضرورتي دارد؟
هر ملتي سرمايه هاي فرهنگي ويژه اي دارد که بهره گيري از اين سرمايه ها، مايه دوام و قوام آن ملت خواهد شد. خاصه اگر رويکرد اين سنت، کمک به حيات معنوي انسان و دعوت به شادي و نيکي و يکديگر دوستي و رفع کينه و کدورت در مناسبات اجتماعي باشد. از اين رو آيين نوروز به عنوان يک آيين اصيل ايراني، تمام ظرفيت هاي لازم را براي اين معرفي دارد.
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي براي معرفي نوروز به ديگر کشورهاي جهان چه رسالتي دارد؟ آيا اين سازمان قرار است معرف سنت ها و رسوم وابسته به اين آيين باشد يا اينکه پيام ها وحکمت هر سنت و رسم نوروزي را براي مردم ديگر کشورهاي جهان تبيين کند.
يکي از اهداف اساسي اين سازمان، معرفي ارزش هاي فرهنگي ايراني- اسلامي و آيين هاي سنتي کشورمان است. رهبر معظم انقلاب نيز درخصوص معرفي اين سنت اصيل ايراني مي فرمايند که: «آنچه ملت ايران در باب عيد نوروز انجام داده است، يکي از زيباترين و شايسته ترين کارهايي است که مي شود با يک مراسم تاريخي و سنتي انجام داد.» از اين رو، سازمان خود را موظف مي داند به معرفي درست و منطقي اين آيين ايراني و تاريخي که خاستگاهش ايران است و اکنون چند کشور پيراموني نيز اين سنت ديرينه را به جشن و شادي مي نشينند، بپردازد. ديگر اينکه، سنت ها و رسوم اين جشن باشکوه تا حدود زيادي معرفي شده و به نظر مي رسد جاي تکرار ندارد که نوروز، خود سخن از نوشدگي‏ها و تازگي‏هاست و جز تکرار شيرين کار خود، هيچ گونه دوبارگي دل آزار ديگري را بر نمي تابد! ولي به اقتضاي هر سنتي که مربوط به نوروز باشد، پيام معنوي و حکمت دروني آن، بازتابانده مي شود تا ملت‏هاي ناآشنا با اين فرهنگ بدانند، مثلاً «سبزه» نماد چه چيزي است يا تلاش و تکاپوي ماهي سرخ کوچک درون تُنگ شيشه اي نهاده شده بر سر سفره هفت سين، چه پيامي براي آدمي دارد.

در يک بازنگري کلي از عملکرد اين سازمان به اعتقاد شما بيشتر روي کدام جنبه از آيين هاي نوروزي تاکيد شده است و چه بخش هايي مغفول مانده است که بايد بيشتر مورد توجه قرار بگيرد؟
اين سال ها که سوگمندانه بايد گفت جهان گرفتار خشونت ها و فروبستگي هاي بسياري شده است و بيشتر ستيزه جويي‏ها هم، رنگ ديني به خودگرفته است، ما نوروز را همچون نمادي از آرامش و صلح و دوستي تبليغ کرده‏ايم و به گفته حافظ، «آسايش دو گيتي» و تفسير آن را در پيام خردمندانه «نوروز» يافتيم و بازتاب داديم و در هر يک از نمايندگي‏هاي فرهنگي‏مان در خارج از کشور «سفره هفت سين»ي پهن کرديم و آن را «سفره همدلي» ناميديم. از آنجا که اين آيين را آيين رسمي ايراني دانسته و مي دانيم، بيشتر در جمع ايرانيان مقيم که درک روشني از اين سنت دارند، گرد مي آييم و از اين رو در تلاشيم تا ارزش‏هاي دروني اين جشن باشکوه «آغاز» را که نمادي از تجديد عهد انسان با آفريدگار پاک و طبيعت سبز و بازگشت دوباره‏ آدمي به خويشتن روشن انساني است، به «زباني جهاني» به مردماني بيرون از «جهان ايراني» بفهمانيم که شايسته است اين مهم با اتخاذ تدابيري هنرمندانه شتاب گيرد.
بر اين اساس مخاطب برنامه هاي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در کشورهاي مختلف کدام طيف از ملت ميزبان است. با مرور برنامه هاي سال هاي گذشته به اجراي يک سري برنامه ها با موارد مشترک مواجه هستيم که براي جمع محدودي اجرا مي شود. آيا با اجراي اين برنامه ها مي توان انتظار داشت رسالتي که اشاره کرديد، اجرايي شود؟
به تعبير رهبر معظم انقلاب، نوروز، عامل همگرايي و هم افزايي ميان ملت هاي منطقه است. دوستداران ايران و فرهنگ ايراني، اقليت هاي مسلمان و شيعه، فارسي آموزان و علاقه مندان به هنر ايراني و دانشجويان و نخبگان کشورهاي هدف، بيشترين مخاطبان ما را تشکيل مي‏دهند. علاوه بر آن، چنانچه کشورهايي با ما همسو باشند، چندان مشکلي براي فعاليت هاي فرهنگي نداريم، ولي در برخي کشورهاي ناهمسو و از نظر فرهنگي، بيگانه با ما، براي انجام چنين برنامه‏هايي بايد ملاحظات بسياري مد نظر باشد به هر صورت، حفظ يک پايگاه فرهنگي با رعايت ظرافت هاي کاري براي ما مهم است.
اگر قرار است آيين نوروزي را به ديگر کشورهاي جهان معرفي کنيم، آيا برنامه هايي که به اين منظور تدارک ديده مي شود،

در رسانه هاي جمعي و فضاي شهري هم نمودي دارد؟ به عنوان نمونه، مراسم «نوروز خواني» که براي نخستين بار پيام آور غوغاي نوروز است، برگزار مي‏شود؟ اساساً آيا چنين امکاني براي رايزن هاي فرهنگي ايران در کشورهاي مختلف وجود دارد؟
پرسش جالبي را مطرح کرديد. بايد گفت کشورهاي حوزه نوروز و حوزه تمدني ايران خود، برنامه هايي دارند که براي ما ايراني ها نيز جالب است. مثل آنچه در جمهوري تاجيکستان و ازبکستان مومنانه و جدي مراسم و آيين هاي نوروزي را برپا مي دارند. ولي در ديگر کشورها که نوروز را تنها يک سنت ديرپاي ايراني مي‏شناسند و احترامي براي آن قائل هستند، به مدد تبليغات و بروشورهاي تبليغاتي به زبان کشور هدف و نيز نصب تابلوهايي با مضامين معنوي، همراه با مناظر زيباي بهاري که خوشايند هر نگاه زيباشناسانه اي است، نمود پيدا مي‏کند. سنت «نوروز خواني» هم که بيشتر در مناطق شمالي ايران و برخي مناطق ديگر، همچون بشارت دهنده بهار و شادي و خرمي عمل مي‏کند، در کشورهاي دور که ناآشنا با اين سنت ايراني هستند، برگزار نمي شود ليکن، همان گونه که گفتم در افغانستان و جمهوري‏هاي آسياي مرکزي و آذربايجان، مراسمي از اين دست که تا حدودي مشابه رسم ايراني‏است، برپا مي‏شود. در بسياري از کشورها نيز شبکه هاي تلويزيوني با همکاري رايزني‏هاي فرهنگي اقدام به انعکاس آيين نوروزي مي‏کنند. در مراکز علمي و دانشگاهي و حتي مدارس کشورهاي مختلف خصوصاً کشورهاي حوزه نوروز با همکاري نمايندگي‏هاي فرهنگي جمهوري اسلامي نوروز به عنوان يک آيين اصيل ايراني با شکوه برگزار مي شود.

ديدگاه و نگاه مردم ديگر کشورهاي جهان که عضو پرونده چندمليتي نوروز نيستند نسبت به نوروز و آيين ها و مراسم نوروزي چيست؟
در يک عبارت خلاصه شده مي توان گفت «به نام يک جشن ايراني با چاشني فرهنگ و هنر وارزش هاي ديني و آييني» حرفي که نوروز براي جهانيان دارد، اين است که شادي و آرامش در کنار فرهنگ و معنويت، جهان را جاي بهتري براي زندگي مي کند و روح نوروز از خشونت و ستيزه گري بيزار است. اکنون اين سنت باستاني، در پهنه‏ «ديپلماسي فرهنگي»، يکي از کارآمدترين و ثمربخش‏ترين رويکردهاست. دريافت جهانيان از پيام‏هاي معنوي و فرهنگي نوروز، ما را در موقعيتي برتر مي‏نشاند و تبليغات خصمانه را بخوبي خنثي مي سازد. آنها نوروز را يکي از ابعاد درخشان روح ايراني و يکي از ميراث هاي ماندگار تاريخ و فرهنگ ايران زمين مي شناسند.

برنامه‏هاي اين سازمان در کشورهايي که خودشان آيين نوروزي دارند و در ديگر کشورهايي که چنين سنتي ندارند، چه تفاوت هايي دارد؟
پيداست در کشورهايي همچون کشورهاي آسياي مرکزي که با اشتياق به دنبال برگزاري نوروز هستند، براي آنها نيز جذاب است که بدانند نوروز در ايران چگونه برگزار مي‏شود لذا نمايندگي‏هاي فرهنگي در اين زمينه تلاش مضاعف مي‏کنند اما در کشورهايي که با اين رسم ايراني آشنا نيستند علاوه بر سفره هفت سين و تشريح اين سفره توسط نمايندگان فرهنگي از مرکز نيز با اعزام گروه‏هاي هنري اين آيين صلح و دوستي ايراني معرفي مي‏شود، مسابقه هاي فرهنگي، همراه با شادي و اهداي جوايز نوروزي و شعرخواني با مضامين عيدانه که در مجموع «يک روز مفرح و شاد» را رقم بزند، برگزار مي شود.
در تدارک اين برنامه تا چه ميزان تناسب مولفه هاي فرهنگي کشور ميزبان مورد توجه قرار مي گيرد؟ در نگاه کلي به برنامه هايي که در سال هاي گذشته توسط اين سازمان به اين بهانه اجرا شده است، به نظر مي رسد اغلب برنامه ها طبق روال معمول و مشترک هستند.
قطعاً نمايندگان فرهنگي جمهوري اسلامي در کشورهاي مختلف با اشرافي که به حوزه فرهنگي کشورها دارند، متناسب با آن برنامه ريزي مي‏کنند و درخواست هاي خود را در ارتباط با اعزام گروه هاي هنري براساس ذائقه مخاطبان به مرکز ارسال مي کنند بنابراين تدارک برنامه براي مناسبت «نوروز» براساس احترام به مولفه هاي فرهنگي کشور ميزبان که پذيراي ماست، انجام مي شود. ترديدي نيست که بايد تعريف روشني از گزاره «مولفه هاي فرهنگي کشور ميزبان» ارائه داد تا تناسب برنامه هاي نوروزي ما با آن سنجيده شود.

در برنامه هاي هر ساله آيا سياست مشخصي براي تبيين يک پيام مد نظر قرار مي گيرد؟ قرار است برنامه هاي سال 95 با چه محوريت و رويکردي اجرايي شود؟
پيام ذاتي و هميشگي نوروز، صلح و دوستي و آرامش و شادي است. اين پيام در مواجهه با واقعيت هاي پيراموني، رنگي ويژه مي‏گيرد. مثلاً، هنگام تهديد آرامش و امنيت مردمان منطقه از سوي افراط گرايان که برخي کشورها را عملاً درگير منازعات خونين کرده است، نوروز دعوتي مي‏شود با درونمايه محبت و مهرباني و رادي و رواداري و چنين مي انديشم و براين گمان هستم که برنامه هاي نوروزي سال 1395 نمايندگي هاي ما اين رويکرد را بازتاب خواهند داد.

نوروز به نوعي، ميعادگاه ملت هايي است که اشتراکات فرهنگي بسيار دارند، اينکه کشورهاي مختلفي بر سر سفره نوروز مي نشينند، چه فرصت هايي را براي ارتباط بهتر بين ملت ها ايجاد مي کند؟
همين که ملت هاي بسياري درمي يابند که در سپيده دم تاريخ اين سامان، سفره اي از مهرباني و همدلي به نام «نوروز باستاني» گسترده بوده است و اقوام گوناگوني دست در دست يکديگر به شادکامي و مهرورزي، اين روز ويژه و خجسته را دوست مي‏داشتند و دل ها از کينه و کدورت مي‏شستند و به ميمنت چنين روزي، کام شان را شيرين مي کردند، براي امروزيان که صاحبان آن مواريث کهن و زيبا و ناميرا هستند، بسيار دلنشين و گواراست.
«نوآمدگان» با هوشمندي و خردمندي مي بينند که «نياکان» شان با يکديگر بر سر مهر بوده اند و سرود دوستي براي هم مي‏خوانده‏اند و دست برادري به هم مي داده اند. پس، هنگامي که به سر انگشت لطف و هنر و اعجاز شکوهمند «نوروز»، چنين احساس پاک و زيبايي در دل‏هاي مردمان پاکنهاد اين ديار جان مي‏گيرد، راه براي دوستي هاي بيشتر و گسترده‏تر باز مي شود و سويه هاي ديگر روابط از برکت يک آيين مشترک و پويا و کارساز تاريخي و باستاني، زنده و فعال مي‏شود و بديهي است که انتفاع آن به همه بر مي‏گردد.

رئيس جمهوري در پنجمين جشن جهاني نوروز که سال 1393 در کابل برگزار شد با استناد به پاسداشت اعتدال ربيع در نوروز، اعتدال را نه فقط يک آيين تاريخي بلکه روش اجتماعي براي رشد و همزيستي در جهان امروز عنوان کردند و در سخناني بيان کردند که «ما مي خواهيم نوروز را از صورت يک جشن به سيرت يک پيمان درآوريم»، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در دو سال گذشته چه برنامه هايي در اين راستا انجام داده است؟
برپايي ميزگردهايي که به جاي «مونولوگ» و تک گويي، «ديالوگ» و گفت وگوي رويارو با جهاني ناهمسو را در دستور کار قرار داد تا مشق همدلي و همسويي، عملياتي شود و برنامه هاي ديگري که نه فقط شناساندن ايران و اسلام، بلکه شناختن کشور هدف، ارزش هاي ديني و فرهنگي اش و شناساندن آن به جامعه ايراني را فراچشم داشت که اين رويکرد اعتدالي، تصحيح نگاه يکسونگرانه پيشين بود. هنرديدن و جرات شنيدن و شهامت پذيرفتن ارزش‏هايي اخلاقي از زبان نخبگان و سرآمدان ملت‏ها، يکي ديگر از مظاهر «رويکرد اعتدالي» بود که در گفت وگوهاي بين الادياني صورت بست.
همچنين چاپ کتاب هاي بسياري که در راستاي شناساندن چهره هاي تابناک فرهنگ وادب و آيين ملت هاي ديگر به جامعه ايران که از آنان، محجوب و مهجور بود و... اين همه، تنها يکي از پيامدهاي درک درست از سنتي کهن و درس آموز بوده است.

بيش از پنج سال از تصويب قطعنامه سازمان ملل درباره نوروز مي گذرد، اما هنوز نوروز جايگاه جهاني پيدا نکرده و با توجه به شرکت سران کشورهاي منطقه در دوره هاي گذشته، جشن جهاني نوروز بيشتر به عنوان يک جشن منطقه اي باقي مانده است. به نظر شما دليل اين اتفاق چيست و براي اينکه نوروز به جايگاهي جهاني برسد، چه کار بايد کرد؟
نوروز همچون سخنگويي صادق و رسولي امين، «پيام» خود را به صد زبان در طول تاريخ رسانده است: آسايش دو گيتي تفسير اين دو حرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا! و پيامي ديگر «درخت دوستي بنشان که کام دل به بار آرد/ نهال دشمني بر کن که رنج بي شمار آرد!» رهبر معظم انقلاب درخصوص ثبت جهاني نوروز، تعبيري به اين مضمون دارند که مي فرمايند: «ثبت جهاني نوروز، هديه ملت ما به ساير ملت هاست.» از اين رو به نظر مي رسد که بايد به اين نکته توجه داشته باشيم که به ثمر نشستن کار فرهنگي و تحقق اهداف فرهنگي با فعاليت‏هاي صنعتي و اقتصادي بسيار متفاوت است؛ فعاليت در حوزه فرهنگي ايجاد نگرش يا تغيير نگرش است که چندان با معيار زمان سنجيده نمي‏شود ممکن است سال‏هاي طولاني زمان صرف شود و هزينه هاي مادي بسياري لازم باشد تا يک فعاليت فرهنگي به نتيجه برسد همين طور نبايد از اين نکته غفلت کنيم که به فرموده درست و زيباي شمس الحق تبريز، آن خداوندگار «عشق» و «شادي» و آن خورشيد جهان افروز «مهر و مردمي» ايام مي آيند تا از شما مبارک شوند، پس نوروز از شما مبارک است!»


٠٩:٢٥ - يکشنبه ٢٣ اسفند ١٣٩٤    /    شماره : ٦٤٧٥٠٢    /    تعداد نمایش : ٢٧٠







جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
مسجد امام حسین (ع) در دبی

بنیاد  سعدی

نمايندگي ها

آواي قرآن

رادیو سراسری ایران

دیکشنری

www.ifilmtv.ir
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 157739
بازدید امروز : 8
بازدید این صفحه : 387455
بازدیدکنندگان آنلاين : 8
زمان بازدید : 1.7500

صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت